Tussen wal en schip

Nederland is een land met heel veel regels aangaande voorzieningen. Zo op het eerste gezicht lijkt het een mooi systeem. Als je te weinig te besteden hebt, dan zijn er mogelijkheden voor toeslagen. Vanuit de zorgverzekering kun je vergoedingen krijgen als je medische hulp nodig hebt. Huishoudelijke hulp als je het zelf niet meer kunt.

Maar is het systeem wel zo rooskleurig? Vallen er niet te veel mensen buiten de boot, die geen recht hebben op voorzieningen maar de voorzieningen wel echt nodig hebben?

Vanuit mijn eigen ervaringen neem ik jullie mee in deze wereld. Een wereld van toch vaak behoorlijk starre regels. 

Door het vaak gepest en buitengesloten zijn op de middelbare school heb ik een angststoornis ontwikkeld. Na dit lang voor mijzelf ontkent te hebben besloot ik in 2003 (ik was toen 21) om hulp te zoeken binnen de GGZ. Ik werd van de ene GGZ naar de andere GGZ gestuurd, ik kreeg het ene label na het andere label en het ene GGZ trauma na het andere, maar ik werd niet geholpen. 

Toen ik ergens begin 30 was kwam ik op het spoor van hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid en er vielen allerlei zaken op hun plek. Met die nieuwe wijsheid op zak probeerde ik het nog een keer in de GGZ. Maar dat bleek wederom geen succes te zijn. De psychiater weigerde zich te verdiepen in hoogbegaafdheid. 

Ik wist dus dat ik op een ander spoor moest gaan zitten. Ik had nog steeds hulp nodig voor mijn angststoornis (sociaal fobie en gegeneraliseerde angststoornis) en daar kwam later ook nog een recidiverende depressie bij en uiteraard de opgelopen trauma's, maar bij de GGZ durfde ik niet meer aan te kloppen. 

Dan ga je zoeken en blijkt dat veel in hoogbegaafdheid gespecialiseerde hulpverleners niet of slechts beperkt vergoed worden door de verzekering. Ik was inmiddels al jaren chronisch ziek en dat heeft een negatieve invloed op mijn financiële plaatje. Kortom, ik heb niet het geld om een duur traject zelf te betalen. Lange tijd heb ik daarom geen psychische begeleiding gehad. 

Het is maart 2020. Ik had op fysiek gebied een zwaar jaar gehad. Heel veel buikpijn, diagnose prikkelbare darm gekregen, maar geen enkele behandeling hielp. 

Ik hield mijzelf mentaal nog net overeind omdat ik mij kon verheugen op een paar mooie concerten met ons gospelkoor. Toen kwam de lockdown en viel dat allemaal weg. Ik kwam in een zware depressie terecht. Ik was al eerder depressief geweest, maar nog nooit zo erg als op dat moment. 

Ik wilde hulp, maar wist dat de GGZ mij niet kon helpen en ik zelf het geld niet had. Ik deed een beroep op de WMO. Na een slepende strijd van meer dan een half jaar werd mijn aanvraag definitief afgewezen. Reden: ik kon vergoeding krijgen via de zorgverzekering. Er werd niet naar mij geluisterd, want ik had al heel vaak uitgelegd, dat de zorgverzekering mij in deze dus niet kon helpen. Dat had ik al meermaals tot de bodem uitgezocht. Maar het antwoord van de gemeente bleef nee. Daar sta je dan, terwijl je je uit een diepe depressie probeert te vechten. 

Een ander voorbeeld. Ik ben al vanaf dat ik een jaar of 20 ben chronisch ziek. Eerst probeerde ik nog mijn studie af te ronden, toen ik daarmee moest stoppen ben ik in de Wajong beland. Vanuit de Wajong kwam ik in aanmerking voor minimaregelingen. Uiteindelijk lukte het me om parttime te gaan werken. Daardoor stegen mijn inkomsten waardoor ik geen recht meer had op de minimavoorzieningen. Helaas stegen mijn medische kosten nog veel harder. Met als gevolg dat ik nu netto minder te besteden had dan toen ik nog in de wajong zat. Omdat de gemeente alleen kijkt naar wat je binnen krijgt en of je niet te veel spaargeld hebt of een (te dure) auto, maar niet naar je zorgkosten en of je een geheel lege spaarrekening hebt, kan het dus gebeuren dat je op financieel gebied tussen wal en schip raakt. Pas wanneer ik zover in de schulden raak, dat er vanuit de gemeente een schuldentraject opgestart wordt, heb ik weer recht op minimavoorzieningen. Dat moet je toch niet willen als gemeente? Waarom zo star alleen naar de inkomsten kijken? En nee dan hoef je er echt geen rekening mee te houden, dat iemand graag ieder jaar het duurste en nieuwste type smartphone wil, maar wel of iemand veel zorgkosten heeft. 

Nog een voorbeeld: fietsen ging steeds moeilijker. Ik was steeds sneller uitgeput. Door zelf heel hard gespaard te hebben en een bijdrage vanuit het fietsproject van mijn werk kon ik een electrische fiets kopen. Het was werkelijk een rib uit mijn lijf, maar ik was zo blij dat ik eindelijk weer normaal kon fietsen. Dat gaf mij weer een  stukje vrijheid terug. Nu woon ik in een huurwoning met een inpandige berging. Om met de fiets in de berging te komen, moet ik eerst door een smal gangetje het complex van de bergingen in en daarna met een S bocht aan de zijkant van dat smalle gangetje door een niet al te brede bergingdeur. Je moet daarbij meerdere keren de fiets optillen, wat mij niet lukt. Zonder optillen krijg je de fiets niet de berging in.

Op meerdere plekken in de wijk (dezelfde flats, zelfde berging) is een extra buitendeur gemaakt, zodat mensen die een scootmobiel hebben, de berging in kunnen. Voor mij is mijn fiets even belangrijk als voor anderen een scootmobiel. Dus ik heb een WMO-aanvraag ingediend voor die extra deur. Weer een maandenlange slepende, energievretende kwestie met als einduitslag: geweigerd. Ik moet mijn fiets maar buiten zetten. Ik woon niet in de meest nette wijk en in het verleden zijn hier al meerdere fietsen van mij gestolen. Zelfs op klaarlichte dag. Als ik dat aangeef, krijg ik als antwoord: fiets is toch verzekerd. Ja, mijn fiets is verzekerd. Maar als je fiets gestolen wordt, zit je zo weer weken zonder fiets, accessoires kun je niet meeverzekeren en de verzekeraar heeft een grens hoe vaak ze een gestolen fiets vergoeden. Dus waarom de kat op het spek binden, door een mooie, electrische fiets dag en nacht buiten te laten staan? 

Ik neem aan dat scootmobielen ook verzekerd zijn, maar die hoeven mensen ook niet buiten te laten staan van de WMO. 

Uit nood staat mijn fiets daarom onder de trap in de hal van de flat. Buren geven aan er geen last van te hebben, maar de woningstichting doet er wel heel moeilijk over. Dat terwijl ik al heel veel pogingen heb gedaan om mijn situatie uit te leggen en tot een goede oplossing te komen. Maar de woningstichting weigert om mee te denken en verschuilt zich achter de voorschriften van de brandweer. 

Vanuit mijn chronisch ziekzijn heb ik helaas ook veel last van mijn spieren en gewrichten. Om dat toch nog zo soepel mogelijk te houden, kom ik wekelijks bij de fysiotherapeut. Ga ik een aantal weken niet, dan merk ik direct dat alles helemaal vast zit. Ook heb ik een zeer slecht gebit. Van de 8 kiezen heb ik nog maar 1 eigen kies over, die al regelmatig gerepareerd is, 1 kroon en 1 implantaat met kroon. De overige plekken zijn leeg. Dat is dus heel vermoeiend eten. Woensdag heb ik weer een afspraak met een implantoloog, om het vervolgtraject met implantaten te bespreken. Ondanks dat ik hiervoor een dure aanvullende verzekering heb, krijg ik niet alles vergoed. Geen implantaten is echter ook geen oplossing. Ik kan nu amper kauwen. 

Als ik net als mijn moeder de diagnose Sjögren had gehad, dan zou ik zowel voor mijn behandelingen fysiotherapie als voor de tandartskosten aanspraak mogen maken op vergoeding vanuit de basisverzekering. 

Nu heb ik wel degelijk symptomen die overeenkomen met Sjögren, maar lagen de waardes net onder de grens om het Sjögren te mogen noemen. Dus nu heb ik een zorgverzekering van net geen 200 euro in de maand en alsnog een hoop extra kosten die niet vergoed worden. Dus ja, daar baal ik wel van. Het zorgt ervoor dat ik iedere maand weer heel hard moet puzzelen om rond te komen.

Dit zijn een aantal ervaringen uit mijn eigen leven, maar ik weet dat ik hierin geen uitzondering ben. Ik weet dat heel veel mensen tussen wal en schip vallen. Ik weet dat er zorgmijders zijn, omdat ze de zorg die ze hard nodig hebben niet kunnen betalen. Ik weet dat er meer mensen zijn, die heel hard bepaalde voorzieningen nodig hebben, maar deze door te starre regels niet krijgen.

Dus nee, zo rooskleurig is het systeem in Nederland niet. Het is een systeem dat er voor zorgt dat er velen tussen wal en schip vallen. En ieder kwetsbaar persoon dat tussen wal en schip valt is er één te veel.